Uyarı: Eğer bu animasyona bayıldıysanız, bu yorum biraz sert gelebilir, duygularınızı sarsabilir; burada titiz bir eleştirmenin yoğun eleştirileri var, anlatım biraz acı tadında, ama aynı zamanda samimi bir dost sohbeti gibi de düşünülebilir.
Giriş:
Merhaba sevgili okurlar, “Çiçek‑Yedi Renk” çocukluğumuzdan beri birçok nesile tanıdık gelen bir masal. Bazı insanlar Valentina Katayeva’nın aynı adlı kitabını okuduktan sonra 1948 yapımı animasyonu da izlemiş; ben ve annem de onlardan biriyiz. Diğer bir grup ise kitabı okumadan sadece filmi izlemiş, yani görsel deneyimle hikâyeyi tanımış. Kitap üç kez sinemaya uyarlanmış, ayrıca daha az bilinen kısa film (1968) ve 1977 yapımı “Son Yaprak” gibi eserler de var. 2012’de ise “Çiçek‑Yedi Renk” adlı bir çizgi roman bölümü çıkmış. Ben çocukken sadece ilk uyarlamayı izleyerek bu masalı tanıdım; “Son Yaprak”ta sadece çok erken bir sahneyi hatırlıyorum. Bunun üç nedeni olabilir:
İzlenmemiş olması.Çok etkileyici gelmemiş olması.Hatırlamaktan tamamen silinmiş olması.Şimdi konunun özüne inelim. Kitabın metnine en çok sadık kalan ve folklor ruhunu yansıtan 1948 yapımı ilk animasyon, birçok kişi tarafından çok seviliyor, hatta “başyapıt” olarak nitelendiriliyor. İlginç bir şekilde, bu konuda olumlu bir yorum bulamadım. Ben ise bu yapımı başyapıt olarak görmüyorum; koleksiyonumdaki favori Sovyet animasyonları arasında da yer almıyor. Bunun için objektif sebeplerim var. Görsel olarak kaliteli ve dönemi için estetik, ama bir eksik var. Hikâye açısından eksikler daha fazla… Başlangıçta analizimi şöyle yapıyorum:
Analiz:
\n\n\n\n\n\n«Цветик-семицветик». (1948)Yaşlı bir adam hortumla otları sulamaya çalışıyor, ama hortum yırtılmış ve su akışı durmuş.
\n\n\n\n\n\n«Цветик-семицветик». (1948) \n\n\n\n\n\n«Цветик-семицветик». (1948)Jenya bir delik açıp suyu boşa püskürtüyor; bir sokak köpeği (muhtemelen sahipsiz) açlıkla ona doğru koşuyor ve ekmek kırıntılarını çalıyor.
«Цветик-семицветик». (1948)Zhenya başlangıçta, birinin sünger üzerindeki bisküviyi dokunduğunu hiç hissetmedi, şaşkınlık duymadı, etrafına bakmadı. Bu sahne, karakterin o anki kayıtsızlığını ve etrafındaki dünyaya olan ilgisizliğini gösteriyor.
«Цветик-семицветик». (1948)Zhenya, süperde sadece birkaç tane kaldığında bisküvi çalındığını fark etti. Bu an, onun dikkatinin aniden değiştiği ve bir şeylerin eksik olduğunu anladığı bir dönüm noktası.
«Цветик-семицветик». (1948)Şimdi bir hortumla oynuyor ve kuzgunları sayıyordu, o kadar dalgındı ki hemen fark etmedi! Evet, bu pek ciddiye alınacak bir şey değil, ben de biraz takıldım, boş verin. Bu sahne, animasyonun bazen izleyiciyi küçük detaylardan uzaklaştırarak büyük bir atmosfer yaratma çabasını gösteriyor.
Baş karakterin ismi hakkında bilgi:
Zhenya, yazar için tesadüf olmayan bir isim. Yazar, kalbini ısıtan insanları, kızı ve anneannesini bu adla anıyordu.
Şimdi ciddi eksiklerden bahsedeyim, görselde hatalar var; bir sahnede baş karakterin alnı aşırı büyük. Bu orantısızlık, karakterin tasarımında bir tutarsızlık olduğunu gösteriyor.
«Цветик-семицветик». (1948)Sanırım bu, çizerlerin dikkatsizliği ve sonrasında karakteri yeniden çizmeye tembelliklerinden kaynaklandı, rotoskopi tekniğiyle… Ancak eksiklikler sadece bunlarla sınırlı değil, bu çizgi filmi çok ciddiye almazdım, favori animasyonlar listemde haklı bir yer alırdı.
«Цветик-семицветик». (1948)Katayev’in Kuzey Kutbu’nda -100 derece soğuk yazdığı gibi, Zhenya oraya kısa bir elbiseyle geldiğinde titremeye başlamalı, vücudu buz gibi hissedip geri dönmek istemeliydi. Bu, karakterin çevresel koşullara tepkisini gösteren doğal bir detay olurdu.
«Цветик-семицветик». (1948)Ama filmde, buzda bir mors’a kaydırıldığında, ona bakıp sakin bir şekilde konuşmaya başlıyor, soğuktan hiç bahsetmiyor… Bu tutarsızlık, izleyicinin ortamın zorluğunu hissetmesini engelliyor.
«Цветик-семицветик». (1948)Sonra da fokları sayıyor. Bu sahne, animasyonun bazen anlamsız detayları ekleyerek izleyiciyi şaşırtma çabasını yansıtıyor.
\n \n\n\n\n«Цветик-семицветик». (1948)Polarbeyi kovalayıp kaçtıktan sonra, ilk isteği Moskova'ya geri dönmek değil, ayının kafese kapanmasıydı. Kitaptan farklı olarak, burada kızın soğuktan şikayet ettiği bir an da yok; bu bir soğuk dayanıklılığı mı? Gerçeklikle bağ kopuyor, ve bu sadece bir başlangıç…
\n \n\n\n\n«Цветик-семицветик». (1948)Jenya bu dileği tuttuktan sonra bir şekilde tekrar Moskova'ya döndü, ayı ise hayvanat bahçesindeki kafese kondu. Bu dönüş, filmin anlatısal tutarlılığını zayıflatan bir adım gibi duruyor.
\n \n\n\n\n«Цветик-семицветик». (1948)Adil olmak gerekirse, Jenya Kuzey Kutbu'nda ayının kafesiyle kalmalıydı. Kitapta ise dördüncü dileği, avluma, Moskova'ya geri dönmekti; ayıyı hapsedip tutmak değildi. Kitaptan alıntı:
Korkudan kendini kaybed